Του Στάθη Χαϊκαλη*
Αφορμή γι’ αυτές τις σκέψεις ήταν ένας γόνιμος διάλογος και ένα εκτεταμένο debate, που έλαβαν χώρα κατά την προετοιμασία της εκδήλωσης «Μένω ή Φεύγω». Αυτά ήταν μόνο η αφορμή, γιατί στην πορεία συμμετείχα σε πολλές συζητήσεις με γονείς παιδιών όλων των ηλικιών (από το νηπιαγωγείο μέχρι το μεταπτυχιακό). Κοινός παρονομαστής όλων αυτών των συζητήσεων, ήταν το γεγονός ότι οι γονείς πρέπει να μπουν σε μια πολύ πιο έντονη και διαρκή επικοινωνία με τα παιδιά τους (και τους εκπαιδευτικούς) σε θέματα καριέρας και ζωής, γιατί η σύγχρονη σκληρή εποχή απαιτεί περισσότερο από ποτέ την απλόχερη συνδρομή τους.
Στην εποχή του Facebook, της Google και της Apple, στην εποχή όπου θα εξελιχθεί η οικονομική κρίση της χώρας, οι γονείς θ’ αντιληφθούν ότι καλούνται να παίξουν πιο ενεργό ρόλο σε θέματα που σχετίζονται με το σχολείο και την εκπαίδευση. Σχετικά πρόσφατα, ακόμα και την περίοδο 2000-2008, ο ρόλος τους ήταν να...
βρουν ένα καλό σχολείο, ένα αποτελεσματικό σύστημα φροντιστηρίου και να συμβάλουν ώστε τα παιδιά τους να εισαχθούν σε κάποιο Πανεπιστήμιο. Στη συνέχεια, ένας διορισμός στο δημόσιο ή η ενασχόληση με τη δουλειά των γονιών, έλυνε συνήθως το ζήτημα της σταδιοδρομίας των παιδιών.
(Το σημείωμα αυτό γράφεται με στόχο να συμβάλει στην πρωτοβουλία των Εκπαιδευτηρίων Δούκα να οργανώσουν μια ευρεία συζήτηση για το νέο ρόλο του Έλληνα γονέα, σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται από έντονες αλλαγές, τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην κοινωνία. Η τεχνολογία έχει σημαντική διάσταση αλλά παραμένει κυρίως στο παρασκήνιο, π.χ. ως πάροχος εργαλείων μάθησης. Τα κύρια ζητήματα ωστόσο είναι κοινωνικά και εκπαιδευτικά).
Τα τρία τελευταία χρόνια η κατάσταση έχει αλλάξει ριζικά έως δραματικά. Ένα καλό πτυχίο δεν αρκεί για να εξασφαλίσει ποιότητα ζωής ή καριέρα.
Ας δούμε τις στιγμές της αλήθειας σε διάφορες φάσεις της ζωής των παιδιών και σε συνάρτηση με ένα περίγυρο που σχετίζεται ολοένα και περισσότερο με τη χρήση του Internet.
ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ: Θέματα ασφάλειας και συνήθειες που θ’ ακλουθούν μια ζωή.
Παιδιά 10 και 11 χρονών περνούν αρκετή ώρα στο Facebook, στο YouTube και στα κινητά. Οι γονείς (σε συνεργασία με το σχολείο και τους εκπαιδευτικούς), μπορούν να συμβάλουν ώστε να τεθούν συγκεκριμένα όρια (χρόνου, ποιότητας), και να τηρηθούν οι κανόνες ασφαλείας.
Εδώ θα βρείτε μια σχετική συζήτηση που έγινε στο Facebook. Εδώ και εδώ, κάποιες επιπλέον αναφορές που μπορούν να εμπλουτίσουν τη σκέψη μας.
Ακόμα και οι τεχνικές λεπτομέρειες παίζουν σημαντικό ρόλο: Θα είναι ο υπολογιστής στο υπνοδωμάτιο ή σε κάποιο κοινόχρηστο χώρο ( π.χ. καθιστικό) του σπιτιού; Τι όρια μπορούν να μπουν στα greeklish; Ενθαρρύνεται το διάβασμα βιβλίων σε έντυπη μορφή ή προωθούνται τα e-books; Μέχρι ποιο σημείο είναι δημιουργική η ενασχόληση με τα games;
ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ: Ένα βήμα πριν κάποιες μεγάλες αποφάσεις…
Έχουν περάσει οι εποχές όπου οι γονείς πίεζαν τα παιδιά τους ν’ ακολουθήσουν το επάγγελμα και τις στάσεις ζωής που οι ίδιοι επιθυμούσαν. Σε αυτή τη φάση του βίου, οι σύγχρονοι γονείς είναι χρήσιμο ν’ ανοίξουν τους ορίζοντές τους και να τους κρατήσουν ανοικτούς, αντιστεκόμενοι στην ελληνική στρέβλωση που επιβάλλει να επιλέγεται επάγγελμα/εξειδίκευση από εφήβους 16 χρονών.
Σε αυτή την ηλικιακή ζώνη, οι γονείς επιβάλλεται να ψάξουν μαζί με τα παιδιά τους και μάλιστα να το κάνουν με όλους τους τρόπους: Μέσα από το Internet, μέσα από τις συζητήσεις με γνωστούς, μέσα από τα ταξίδια… Να ψάξουν σε συνεργασία με το σχολείο και τους εκπαιδευτικούς…
Η έρευνα αυτή δεν σχετίζεται μόνο με δεξιότητες και επαγγέλματα. Σχετίζεται, πρώτα απ’ όλα, με στάσεις ζωής και με την αναζήτηση εκείνων των στοιχείων που διαμορφώνουν τις επιλογές των εφήβων, ένα βήμα πριν γίνουν νέες/νέοι. Οι γονείς, μέσα απ’ όλες αυτές τις αναζητήσεις, πρέπει να μαθαίνουν τα παιδιά τους να «ψαρεύουν» και όχι να βρίσκουν έτοιμα τα «ψάρια». Πρέπει να τα βοηθήσουν να βγάλουν στην επιφάνεια επιλογές και διαδρομές, που είναι κοντά στις κλίσεις, στα ενδιαφέροντα και στη ψυχοσύνθεση τους.
ΝΕΑΝΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ: Τίποτε δεν τέλειωσε από τη στιγμή της εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο…
Λίγα χρόνια πριν, όλα τελείωναν για το γονιό (και το παιδί), τη στιγμή που κατάφερνε να εισαχθεί σε κάποιο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα. Η περίοδος αυτή έχει λήξει με το πιο δραματικό τρόπο. Γονείς και νέοι γνωρίζουν ότι, πλέον, δεν αρκεί ένα πτυχίο για να εξασφαλίσει ποιότητα ζωής ή καριέρα.
Μιλώντας για την Ελλάδα του 2015 ή του 2020, η πιο σημαντική αποστολή των γονιών, είναι να κάνουν τα παιδιά τους πολίτες του κόσμου και να μην τα αδικήσουν, περιορίζοντάς τα στην εσωστρέφεια της χώρας μας. Μια σημαντική προτεραιότητα των γονιών είναι να βοηθήσουν τα παιδιά τους, τα οποία θα λάβουν ανώτατη μόρφωση, στο εξής:
…να προχωρήσουν με τέτοιο τρόπο τους δρόμους της μάθησης, ώστε όταν θα κάνουν τις πρώτες αιτήσεις τους για εύρεση εργασίας, να απευθύνονται σε εργοδότες τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδος.
Το καλύτερο που έχουν να κάνουν οι γονείς είναι να προετοιμάσουν τα παιδιά τους, ψυχολογικά και επιστημονικά, ώστε να νιώθουν ότι είναι φυσικό η πρώτη τους δουλειά να είναι στη Ρώμη, στο Βουκουρέστι, στη Κωνσταντινούπολη, στο Ντουμπάι ή στη Πραιτόρια...
Πολλοί νέοι και νέες, από την παιδική ή εφηβική τους ηλικία, επιμένουν ότι δεν θέλουν οι γονείς να εκφέρουν τη γνώμη τους, ούτε να παρεμβαίνουν στις επιλογές τους. Ποια θα μπορούσε ωστόσο να είναι η στάση των μεγαλυτέρων; Κατ’ αρχάς, το να εκφράζουν οι γονείς τη γνώμη τους δεν είναι μόνο δικαίωμα τους, αλλά – πάνω απ’ όλα – υποχρέωση τους. Το γεγονός ότι από το 2000 και μετά τα παιδιά επηρεάζονται κυρίως από τις παρέες τους και τα πρότυπα της τηλεόρασης, δεν απαλλάσσει την οικογένεια από τις ευθύνες της. Αντίθετα τις ενισχύει, τις μεγεθύνει… Οι γονείς οφείλουν να έχουν άποψη… Η αντίληψη «δεν με ακούν τα παιδιά» δεν μπορεί να είναι δικαιολογία. Οι γονείς έχουν υποχρέωση να βρουν τρόπους, ώστε να υπάρχει πάντοτε κανάλι επικοινωνίας με τους γόνους τους.
Όσον αφορά στις επιλογές, πράγματι είναι ρίσκο να επιχειρεί η οικογένεια να επιβάλει στα παιδιά της μια καριέρα σε ένα πολύ ανταγωνιστικό επάγγελμα (π.χ. χρηματοοικονομικά, επικοινωνία κλπ.), ιδιαίτερα αν το παιδί επιθυμεί να ασχοληθεί με κάτι πιο αλτρουιστικό, π.χ. να δουλέψει για το περιβάλλον ή για μια ανθρωπιστική οργάνωση. Προφανώς, οι γονείς θα πρέπει να εξηγήσουν στα παιδιά τους τι σημαίνει μια τέτοια επιλογή τόσο σε επίπεδο αποδοχών όσο και σε επίπεδο κρυμμένων δυσκολιών, ωστόσο είναι ταυτόχρονα αρκετά ριψοκίνδυνο να τα πιέσουν να γίνουν γιατροί ή μηχανικοί, για να κληρονομήσουν τη δουλειά τους. Πολύ περισσότερο, σε μια εποχή, όπου η δουλειά του γιατρού και του μηχανικού, δεν έχει τα πλεονεκτήματα, που είχε 10-20 χρόνια πριν…
ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΕΛΛΑΔΑ ‘Η ΝΑ ΦΥΓΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ…
Λίγο-πολύ το συγκεκριμένο θέμα αναλύθηκε παραπάνω… Η Ελλάδα πέρασε μια περίοδο έντονης εσωστρέφειας, κατά την οποία η συντριπτική πλειοψηφία των νέων αναζητούσε ευκαιρίες σταδιοδρομίας στην εσωτερική αγορά, ενώ αρκετοί από αυτούς θα έπρεπε να διερευνούν τον διεθνή ορίζοντα.
Η κρίση και οι συνθήκες πτώχευσης που επικρατούν τα δύο τελευταία χρόνια, πιέζουν έντονα ώστε να αλλάξει ριζικά αυτή η κατάσταση. Η μετάβαση γίνεται υπό μεγάλη πίεση, κάτι που δημιουργεί νέες συνθήκες για τους γονείς και τους νέους.
Ένα πρώτο βήμα προσαρμογής είναι το εξής: Όποιες οικογένειες έχουν τα οικονομικά μέσα, θα πρέπει να δίνουν εξ’ αρχής στα παιδιά τους τη δυνατότητα να σπουδάσουν σε κάποιο Πανεπιστήμιο εκτός Ελλάδος.
Πολύ περισσότερο, θα πρέπει να τα προετοιμάζουν ώστε να κάνουν τις πρώτες αιτήσεις τους για δουλειά με ορίζοντα τον κόσμο και όχι μόνο τη στενή και συρρικνωμένη – για πολλά χρόνια- ελληνική αγορά εργασίας.
---------------
*Ο Στάθης Χαϊκαλης είναι CEO της εταιρείας Communication Effect που προσφέρει υπηρεσίες Στρατηγικής Επικοινωνίας και Δημοσίων Σχέσεων και διατηρεί το μπλογκ stathishaikalis.blogspot.com
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου