Μετά τα μέτρα, τι;

Ο Γιάννης Λούλης Σχολιάζει

Και μετά τα μέτρα, τι; Πως διαμορφώνεται τώρα το πολιτικό τοπίο, με δεδομένα τα πρώτα μέτρα και τις μεγάλες προκλήσεις για τη χώρα;

Στην τελευταία παράγραφο του προηγούμενου άρθρου μας λέγαμε πως η κυβέρνηση, με βάση την οικονομική πραγματικότητα, αλλά και τη δυναμική του πολιτικού τοπίου, καλείται να κάνει το αυτονόητο: Να πάρει τα αναγκαία σκληρά μέτρα. 'Αλλωστε το πιο ευάλωτο σημείο της κυβέρνησης έναντι της κοινής γνώμης ήταν η καθυστέρηση λήψης των μέτρων αυτών. Τούτο έδειξε η GPO, αλλά ακόμη πιο έντονα, οι πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις, δείγμα του ότι η κοινή γνώμη ανυπομονούσε.

Στην πραγματικότητα, όσο καθυστερούσε η κυβέρνηση, η φθορά της θα μεγάλωνε. Μια αδυναμία τακτικής θα μετατρέπονταν σε στρατηγική αδυναμία. Διότι με μια τυχόν πρόσθετη καθυστέρηση, η κυβέρνηση θα απέπνεε αναποφασιστικότητα. Παράλληλα, η υπέρμετρη καθυστέρηση θα έπειθε την κοινή γνώμη ότι, πιθανότατα, η κυβέρνηση δεν διέθετε σχέδιο εξόδου από την κρίση και γι’ αυτό «ψάχνονταν».

Ειδικότερα, αυτό το τελευταίο αποτελούσε...
 τη μεγαλύτερη απειλή για την κυβέρνηση, ακόμη περισσότερο από αυτή καθεαυτή τη καθυστέρηση. Η κοινή γνώμη είχε ήδη αποκτήσει την αίσθηση ότι η κυβέρνηση ήθελε, όσο ήταν αυτό δυνατόν, να αποφύγει να πάρει σκληρά μέτρα. Ενώ προσπαθούσε, με κάθε τρόπο, να μην αποστεί από τις προεκλογικές δεσμεύσεις της. Ότι είχε λοιπόν να κερδίσει από την αίσθηση αυτή, το είχε ήδη κερδίσει. Από εκεί και πέρα, άρχιζαν οι πολιτικές ζημιές. Διότι η κοινή γνώμη έβλεπε ταυτόχρονα όλο και πιο καθαρά το βάθος και την έκταση των οικονομικών αδιεξόδων και των απειλών που συνόδευαν τα αδιέξοδα αυτά.

Ζητούμενο λοιπόν για τους περισσότερους πολίτες ήταν πάνω απ’ όλα να αποφευχθούν τα χειρότερα και να γίνει κάτι γρήγορα. Άρα η λήψη, το ταχύτερο δυνατό, μέτρων ήταν ζωτική για την κυβέρνηση, που θα έπειθε έτσι ότι γνώριζε τι πρέπει να κάνει στις δύσκολες τούτες ώρες.

Οι δημοσκοπήσεις, που έγιναν μετά την ανακοίνωση των μέτρων, επιβεβαίωσαν εκείνο που έχουμε επισημάνει σε μια σειρά μετεκλογικών άρθρων: Ότι δηλαδή η πολιτική κυριαρχία του κυβερνώντος κόμματος στο πολιτικό τοπίο είναι απόλυτη. Η απήχηση του ΠΑΣΟΚ μετεκλογικά είναι πολύ μεγαλύτερη και κυρίως έχει βαθύτερες ρίζες από ότι ήταν προεκλογικά, λίγο πριν τη νίκη του. Η εικόνα του Γιώργου Παπανδρέου έχει, μετεκλογικά, ενισχυθεί. Είναι ισχυρότερη παρά ποτέ. Το πιο δυνατό χαρτί του ΠΑΣΟΚ είναι η «ομάδα» του. Έτσι «ομάδα» και ηγεσία αλληλοτροφοδοτούνται και αλληλοενισχύονται. Παράλληλα υπάρχει το απόλυτο κενό από πλευράς αντιπάλου, που δεν θεωρείται πως προσφέρει στοιχειωδώς αξιόπιστη εναλλακτική λύση, υστερώντας, συντριπτικά, σε επίπεδο ομάδας.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, δεν εκπλήσσει ότι η μεγάλη πλειοψηφία της κοινής γνώμης βρίσκει αποκούμπι στη κυβέρνηση σε συγκυρίες που προκαλούν στους πολίτες τεράστια ανασφάλεια, καθώς αναζητούν «από κάπου να πιασθούν».

Η ευρύτατη αποδοχή των μέτρων ως αναγκαίων, αθροίζει λοιπόν την αγωνία της κοινής γνώμης, την απαίτηση να υπάρξει αντίδραση απέναντι στη κρίση και την εμπιστοσύνη στην ηγεσία και την ομάδα της νέας κυβέρνησης. Φυσικά υπάρχει ανησυχία αν η κρίση μπορεί εν τέλει ν’ αντιμετωπισθεί από τα όποια μέτρα. Μάλιστα, το εντυπωσιακό είναι πως υψηλά ποσοστά αποδέχονται – σε ώρες όπου κυριαρχούν οι κίνδυνοι – ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Επίσης, η κυβέρνηση, παρά τα μέτρα, διατηρεί μια «κοινωνική» εικόνα που αντέχει (για την ώρα έστω), καθώς τουλάχιστον οι προθέσεις της αντιμετωπίζονται ευνοϊκά.

Το πιο ουσιώδες πάντως είναι πως ο πολιτικός άνεμος που σπρώχνει τη σημερινή κυβέρνηση, της επιτρέπει να επιδοκιμάζεται όταν κατ’ ανάγκην παίρνει όχι δημοφιλή μέτρα.

Όμως αυτός ο ούριος άνεμος για να διατηρηθεί υπέρ της κυβέρνησης θα χρειασθεί από εδώ και πέρα τρεις προϋποθέσεις: Πρώτον, πιο γρήγορες αποφάσεις. Δεύτερον, αίσθηση αποφασιστικότητας που πείθει ότι η κυβέρνηση «ξέρει τι κάνει». Τρίτον, κατά το δυνατόν κοινωνικά δίκαια μέτρα. Όλα αυτά θα συντηρήσουν τα στρατηγικά πλεονεκτήματα του κυβερνώντος κόμματος και τη θετική του εικόνα.

Αντίθετα, αν οι τρεις αυτές προϋποθέσεις εξασθενίσουν, τότε η κυβέρνηση θα εξαρτάται όλο και περισσότερο απλώς και μόνο από την προβληματική εικόνα του βασικού του ανταγωνιστή (που άλλωστε έχει πολύ λίγες προοπτικές να βελτιωθεί βραχυχρόνια).

Σε ώρες σοβαρών κρίσεων όμως, μια κυβέρνηση, που διαχειρίζεται όντως πολύ δύσκολα προβλήματα, δε νοείται να αρκεσθεί στο «μη χείρον». Διότι στην περίπτωση αυτή, δεν θα διαθέτει την αναγκαία αυτοπεποίθηση για να αντιμετωπίσει αποφασιστικά δυσκολίες που έχουν βάθος χρόνου. ʼρα χωρίς αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα, η κυβέρνηση θα φθαρεί. Το αποτέλεσμα θα είναι ο τόπος να στερηθεί το πλεονέκτημα μιας πολιτικά ισχυρής κυβέρνησης. Ένα πλεονέκτημα, που στη φάση αυτή, αποτελεί ύψιστη αναγκαιότητα για να βγει η χώρα από την κρίση.

Η σελίδα του Γιάννη Λούλη: http://www.johnloulis.gr/